गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात अनुदान योजना : पात्रता, लाभ, अर्ज प्रक्रिया व महत्त्वाच्या अटी
गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात अनुदान योजना काय आहे?
महाराष्ट्र राज्यातील शेतकरी शेती करताना किंवा दैनंदिन जीवनात विविध कारणांमुळे अपघाताला सामोरे जातात. विज पडणे, सर्पदंश, रस्ता अपघात, पाण्यात बुडणे, जनावरांचा हल्ला, उंचावरून पडणे अशा घटनांमध्ये अनेक वेळा शेतकऱ्याचा मृत्यू किंवा कायमस्वरूपी अपंगत्व येते. अशा प्रसंगी संपूर्ण कुटुंब आर्थिक अडचणीत सापडते.
हीच बाब लक्षात घेऊन महाराष्ट्र शासनाने गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात अनुदान योजना सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत अपघातामुळे मृत्यू किंवा अपंगत्व आल्यास शेतकरी किंवा त्यांच्या कुटुंबाला थेट आर्थिक अनुदान दिले जाते. गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात अनुदान योजना
योजना विम्यातून अनुदानात का बदलली?
पूर्वी ही योजना अपघात विमा योजना म्हणून राबवली जात होती. मात्र अनेक वेळा –
विमा कंपन्यांकडून दावा मंजूर होण्यास विलंब
तांत्रिक कारणांमुळे दावे नामंजूर होणे
शेतकऱ्यांना वेळेत मदत न मिळणे
या अडचणी येत होत्या. त्यामुळे शासनाने ही योजना विमा तत्त्वावरून काढून सानुग्रह अनुदान योजनेत रूपांतरित केली. त्यामुळे आता मदत थेट शासनाकडून दिली जाते.
यासारख्या इतर शेतकरी योजनांबद्दल वाचा
महाराष्ट्र शासनाच्या चालू शेतकरी योजना
गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात अनुदान योजना सध्या चालू आहे का?
होय, ही योजना सध्या चालू आहे.
महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ही योजना दर आर्थिक वर्षासाठी स्वतंत्र शासन निर्णय (GR) काढून लागू केली जाते.
ज्या वर्षात अपघात झाला आहे, त्या वर्षाचा GR लागू असेल तर अनुदान मिळू शकते.
कोणते अपघात या योजनेत समाविष्ट आहेत?
गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात अनुदान योजना अंतर्गत खालील अपघातांचा समावेश होतो :
शेती काम करताना झालेला अपघात
विज पडणे / विजेचा धक्का
पूर किंवा पाण्यात बुडून मृत्यू
सर्पदंश / विंचू दंश
रस्ता किंवा वाहन अपघात
रेल्वे अपघात
उंचावरून पडून मृत्यू
जनावरांच्या हल्ल्यात मृत्यू
इतर कोणतेही अपघाती मृत्यू
नैसर्गिक मृत्यू, आत्महत्या, आजारपणामुळे मृत्यू किंवा गुन्हेगारी कृत्य या योजनेत समाविष्ट नाहीत. गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात अनुदान योजना
पात्रता (Eligibility)गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात अनुदान योजना
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटी पूर्ण असणे आवश्यक आहे :
लाभार्थी महाराष्ट्र राज्यातील रहिवासी शेतकरी असावा
वय मर्यादा : 10 ते 75 वर्षे
महसूल नोंदीनुसार खातेदार शेतकरी असणे आवश्यक
खातेदार शेतकरी + कुटुंबातील कोणताही एक सदस्य
(आई, वडील, पती/पत्नी, मुलगा, अविवाहित मुलगी, सून किंवा कायदेशीर वारसदार)
जमिनीशी संबंधित कायदेशीर माहिती वाचा :
7/12 उतारा म्हणजे काय?
अनुदानाची रक्कम (Benefit Amount)
अपघाती मृत्यू
2,00,000
संपूर्ण अपंगत्व
(दोन डोळे / दोन हात / दोन पाय / एक डोळा व एक हात किंवा एक पाय) 2,00,000
अंशतः अपंगत्व
(एक डोळा / एक हात / एक पाय) ₹ 1,00,000
अर्ज करताना लागणारी महत्त्वाची कागदपत्रे
7/12 उतारा किंवा 8अ उतारा
मृत्यू दाखला
FIR / पोलीस पाटील अहवाल
घटनास्थळ पंचनामा
वयाचा दाखला (आधार, जन्मदाखला, शाळा दाखला)
शिधापत्रिका
वारस नोंद (लागू असल्यास)
पोस्टमॉर्टेम / वैद्यकीय अहवाल (अपघातानुसार)
वारस नोंदीबाबत सविस्तर माहिती :
वारस नोंद कशी करावी?
अर्ज कुठे आणि कसा करावा?
तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय
अर्ज प्रक्रिया:
- अपघात झाल्यावर पूर्वसूचना अर्ज त्वरित दाखल करणे
- आवश्यक सर्व कागदपत्रे जमा करणे
- पूर्ण प्रस्ताव तालुका कृषी अधिकाऱ्याकडे सादर करणे
- प्रस्ताव मंजूर झाल्यानंतर अनुदान थेट लाभार्थ्याला दिले जाते
अपघातानंतर शक्यतो 45 दिवसांच्या आत अर्ज करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाच्या सूचना
उशीर झालेला अर्ज अनेक वेळा नामंजूर होतो
FIR नसल्यास पोलीस पाटील अहवाल आवश्यक
सर्व कागदपत्रांच्या प्रती जतन करून ठेवा
शंका असल्यास थेट तालुका कृषी कार्यालयाशी संपर्क साधा
जमीन व शेती संबंधित कायदेशीर मार्गदर्शनासाठी वाचा :
शेतकऱ्यांसाठी कायदेशीर हक्क
हे दुवे कसे वापराल?
तुमच्या ब्लॉगमध्ये खालीलप्रमाणे ओळी लिहा:
अर्ज करण्यासाठी महाडीबीटीच्या अधिकृत वेबसाईटला येथे भेट द्या.
https://mahadbt.maharashtra.gov.in
योजनेचे नियम व ताज्या अद्ययावत माहितीसाठी कृषी विभागाच्या अधिकृत पोर्टलला भेट द्या.
https://krishi.maharashtra.gov.in
तुमच्या जिल्ह्यातील माहिती मिळवण्यासाठी जिल्हाधिकारी कार्यालयाच्या वेबसाईटला येथे भेट द्या.
https://districts.maharashtra.gov.in
निष्कर्ष
गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात अनुदान योजना ही महाराष्ट्रातील शेतकरी व त्यांच्या कुटुंबासाठी अत्यंत महत्त्वाची सामाजिक सुरक्षा योजना आहे. अपघातासारख्या कठीण प्रसंगी ही योजना आर्थिक आधार देते. योग्य वेळी अर्ज व कागदपत्रे सादर केल्यास अनुदान मिळणे शक्य आहे.गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात अनुदान योजना