FSI म्हणजे काय? | FSI Meaning in Marathi | Floor Space Index पूर्ण माहिती
प्रस्तावना
जमीन खरेदी, बांधकाम परवानगी किंवा रिअल इस्टेट गुंतवणूक करताना आपण वारंवार एक शब्द ऐकतो — FSI. अनेकांना फ्लॅट घेताना, प्लॉट डेव्हलप करताना किंवा रीडेव्हलपमेंटमध्ये हा शब्द समजत नाही.
म्हणूनच आज आपण सविस्तर जाणून घेणार आहोत — FSI म्हणजे काय, तो कसा मोजतात, महाराष्ट्रात किती FSI मिळतो आणि त्याचा मालमत्तेच्या किमतीवर कसा परिणाम होतो.
Table of Contents
FSI म्हणजे काय? (FSI Meaning in Marathi)
FSI (Floor Space Index) म्हणजे प्लॉटच्या क्षेत्रफळाच्या तुलनेत किती बांधकाम करता येईल याचे प्रमाण.
साध्या भाषेत:
जमिनीवर किती मजल्यांचे किंवा किती चौरस फूट बांधकाम करता येईल हे FSI ठरवतो.
FSI चे पूर्ण रूप
FSI = Floor Space Index
काही ठिकाणी यालाच FAR (Floor Area Ratio) असेही म्हणतात.
FSI कसा मोजतात?
Formula:
FSI = एकूण बांधकाम क्षेत्रफळ ÷ प्लॉटचे क्षेत्रफळ
उदाहरण:
प्लॉट क्षेत्रफळ = 1000 sq.ft
FSI = 1.0
तर तुम्ही एकूण 1000 sq.ft बांधकाम करू शकता.
जर FSI = 2 असेल:
एकूण बांधकाम = 2000 sq.ft
FSI चे प्रकार
Basic FSI
महापालिकेकडून मिळणारा मूलभूत FSI.
Premium FSI
अतिरिक्त शुल्क भरून मिळणारा FSI.
TDR FSI
Transferable Development Rights वापरून वाढवलेला FSI.
Fungible FSI
बाल्कनी, लिफ्ट एरिया, कॉमन स्पेस साठी दिलेला अतिरिक्त FSI.
महाराष्ट्रात FSI किती असतो?
FSI शहरानुसार बदलतो:
शहर साधारण FSI
मुंबई 1.33 ते 3+
पुणे 1 ते 2.5
नागपूर 1 ते 2
ग्रामीण भाग 0.5 ते 1
अंतिम FSI स्थानिक Development Control Rules (DCR) वर अवलंबून असतो.
FSI चा प्रॉपर्टी किमतीवर परिणाम
FSI जास्त असेल तर:
जास्त बांधकाम
जास्त फ्लॅट्स
डेव्हलपरचा नफा वाढतो
जमीन किंमत वाढते
म्हणूनच उच्च FSI असलेल्या भागात प्रॉपर्टी महाग असते.
FSI आणि कायदेशीर बाबी
जमीन व्यवहार करताना खालील गोष्टी तपासा:
मंजूर बांधकाम नकाशा
FSI वापर पूर्ण झाला आहे का?
अतिरिक्त अनधिकृत बांधकाम आहे का?
Completion Certificate
Occupancy Certificate
FSI पेक्षा जास्त बांधकाम बेकायदेशीर ठरते.
Redevelopment मध्ये FSI चे महत्त्व
रीडेव्हलपमेंट प्रोजेक्टमध्ये:
अतिरिक्त FSI मिळतो
रहिवाशांना मोठे फ्लॅट मिळतात
बिल्डरला सेल कॉम्पोनंट वाढतो
म्हणून मुंबई आणि पुण्यात रीडेव्हलपमेंट वाढत आहे.
FSI vs Plot Size (समजण्यासाठी उदाहरण)
Plot Size FSI Allowed Construction
1000 sq.ft 1 1000 sq.ft
1000 sq.ft 2 2000 sq.ft
2000 sq.ft 1.5 3000 sq.ft
फ्लॅट खरेदी करताना FSI का महत्वाचा?
प्रोजेक्टची Density समजते
भविष्यातील Redevelopment Value
ओपन स्पेस किती मिळेल
कायदेशीर बांधकाम आहे का हे कळते
सामान्य चुका FSI म्हणजे काय?
FSI तपासल्याशिवाय फ्लॅट खरेदी
मंजूर प्लॅन न पाहणे
बेकायदेशीर वाढीव बांधकाम
निष्कर्ष
Q1. FSI म्हणजे काय?
FSI म्हणजे प्लॉटवर किती बांधकाम करता येईल याचे प्रमाण.
Q2. जास्त FSI चांगला का?
हो, कारण जास्त बांधकाम शक्य होते व प्रॉपर्टी व्हॅल्यू वाढते.
Q3. FSI आणि FAR मध्ये फरक आहे का?
नाही, दोन्ही समान संकल्पना आहेत.
Q4. FSI वाढवता येतो का?
हो, Premium FSI किंवा TDR द्वारे वाढवता येतो.
Q5. FSI पेक्षा जास्त बांधकाम केल्यास काय होते?
ते अनधिकृत ठरते आणि कारवाई होऊ शकते.