7/12 उताऱ्यात नावात चूक असल्यास दुरुस्ती कशी करावी?

प्रस्तावना

महाराष्ट्रात शेतजमीन किंवा इतर मिळकतीसंबंधी 7/12 उतारा (सातबारा उतारा) हा अत्यंत महत्त्वाचा महसूल दस्तऐवज आहे. अनेक वेळा या उताऱ्यात नावाची चूक, स्पेलिंगची चूक, वडिलांचे नाव चुकीचे किंवा आडनावात फरक आढळतो. अशी चूक दुरुस्त न केल्यास भविष्यात जमीन विक्री, फेरफार, बँक कर्ज किंवा कोर्ट केस यामध्ये मोठ्या अडचणी निर्माण होऊ शकतात.

7/12 उताऱ्यात नावात कोणत्या प्रकारच्या चुका असू शकतात?

• नावाचे चुकीचे स्पेलिंग
• वडिलांचे / पतीचे नाव चुकीचे
• मराठी व इंग्रजी नावातील फरक
• पूर्ण नावाऐवजी टोपण नाव
• आडनाव चुकीचे किंवा बदललेले
• मृत व्यक्तीचे नाव अद्याप कायम असणे

हेही वाचा:

वारस नोंद म्हणजे काय? | वारस नोंदीसाठी आवश्यक कागदपत्रे – संपूर्ण माहिती Read More

7/12 उताऱ्यात नाव दुरुस्ती कधी आवश्यक असते?

• जमीन विक्री किंवा खरेदी करताना
• बँक किंवा सहकारी संस्थेकडून कर्ज घेताना
• वारसाहक्क किंवा वाटप दावा दाखल करताना
• फेरफार नोंद करताना
• न्यायालयीन प्रकरणात पुरावा म्हणून

7/12 उताऱ्यात नाव दुरुस्ती करण्याची कायदेशीर प्रक्रिया

तलाठी कार्यालयात अर्ज

संबंधित तलाठी / मंडळ अधिकारी यांच्याकडे नाव दुरुस्तीचा लेखी अर्ज सादर करावा लागतो.

आवश्यक कागदपत्रे

चुकीच्या स्वरूपानुसार खालील कागदपत्रे जोडावी लागतात:

• आधार कार्ड
• पॅन कार्ड
• शाळा सोडल्याचा दाखला
• जन्म दाखला
• रेशन कार्ड
• नोंदणीकृत दस्तऐवज (खरेदीखत, बक्षीस पत्र, वाटप पत्र)
• मृत्यू दाखला (लागू असल्यास)
• वारस प्रमाणपत्र / Succession Certificate (लागू असल्यास)

चौकशी व नोटीस

महसूल अधिकारी चौकशी करतात व आवश्यक असल्यास:

• इतर खातेदारांना नोटीस
• हरकत मागविणे

हेही वाचा:

हक्क सोड पत्र म्हणजे काय? | हक्क सोड पत्र संपूर्ण माहिती मराठीत Read More

फेरफार नोंद

चौकशी पूर्ण झाल्यानंतर फेरफार नोंद (Mutation Entry) मंजूर केली जाते व 7/12 उताऱ्यात नाव दुरुस्ती केली जाते.

7/12 उताऱ्यात नाव दुरुस्तीसाठी Gazette (राजपत्र) लागते का?

Gazette प्रत्येक वेळी लागतेच असे नाही.

Gazette लागणार नाही (बहुतेक प्रकरणात)

खालील परिस्थितीत Gazette आवश्यक नसते:

• नावाच्या स्पेलिंगची किरकोळ चूक
• वडिलांचे / पतीचे नाव चुकीचे
• मराठी-इंग्रजी नावातील फरक
• आधार, शाळा दाखला व खरेदीखतामध्ये नाव एकसारखे असल्यास
• अशा वेळी साधा अर्ज व ओळखपत्रे पुरेशी ठरतात.

Gazette लागते (विशेष परिस्थितीत)

खालील प्रकरणांमध्ये Gazette Notification आवश्यक असते:

• पूर्ण नाव बदलले असल्यास
  (उदा. रामदास → राहुल)
• आडनाव पूर्णपणे बदलले असल्यास
• जुन्या नावाचा कोणताही दस्तऐवजी पुरावा नसल्यास
• सर्व कागदपत्रांत वेगवेगळी नावे असल्यास

अशा वेळी महसूल अधिकारी Gazette मागू शकतात.

Gazette (राजपत्र) काढण्याची प्रक्रिया

नाव बदलासाठी प्रतिज्ञापत्र (Affidavit)
सरकारी मुद्रणालयात Gazette अर्ज
Gazette प्रकाशित झाल्यानंतर त्याची प्रत तलाठी कार्यालयात सादर करणे

ऑनलाइन पद्धतीने 7/12 नाव दुरुस्ती करता येते का?

थेट नाव दुरुस्ती ऑनलाइन करता येत नाही.
मात्र Mahabhulekh वेबसाइटवर 7/12 उतारा पाहता येतो.
नाव दुरुस्तीची प्रक्रिया प्रत्यक्ष महसूल कार्यालयातच करावी लागते.

नाव दुरुस्तीसाठी किती वेळ लागतो?

• साधारणतः 15 ते 45 दिवस
• वाद, हरकत किंवा Gazette लागल्यास अधिक वेळ लागू शकतो

7/12 नाव दुरुस्ती न केल्यास काय परिणाम होतात?

• जमीन विक्री अडचणीत येते
• बँक कर्ज नाकारले जाऊ शकते
• कोर्ट केस मध्ये विरोधी पक्ष फायदा घेऊ शकतो
• फेरफार नोंद थांबते

कायदेशीर टिप

7/12 उतारा हा अंतिम मालकीचा पुरावा नसला तरी महसूल नोंदींमध्ये अत्यंत महत्त्वाचा दस्तऐवज आहे. नावातील चूक वेळेत दुरुस्त करणे भविष्यातील कायदेशीर अडचणी टाळते.

हेही वाचा:

भोगवटादार वर्ग -2 जमिनीची खरेदी-विक्री कशी करायची? नियम काय सांगतो? Read More

Frequently Asked Questions (FAQ)

Q1. 7/12 उताऱ्यात फक्त स्पेलिंग चूक असल्यास Gazette लागते का?

नाही, Gazette लागत नाही.

Q2. मृत व्यक्तीचे नाव 7/12 वर असल्यास काय करावे?

मृत्यू दाखला व वारस प्रमाणपत्र सादर करून फेरफार नोंद करावी लागते.

Q3. Gazette शिवाय नाव दुरुस्ती नाकारली जाऊ शकते का?

मोठा नाव बदल असल्यास होय.

Q4. नाव दुरुस्तीसाठी वकील आवश्यक आहे का?

साध्या प्रकरणात नाही, मात्र वादग्रस्त प्रकरणात उपयुक्त ठरतो.

निष्कर्ष

7/12 उताऱ्यात नावात चूक असल्यास ती लवकरात लवकर दुरुस्त करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
किरकोळ चुका Gazette शिवाय दुरुस्त होतात, मात्र पूर्ण नाव बदलासाठी Gazette करणे सुरक्षित व कायदेशीरदृष्ट्या योग्य ठरते.